Hugo de Groot werd in 1583 geboren in Delft. Al vroeg was duidelijk dat hij buitengewoon was: op zijn elfde schreef hij Latijnse gedichten, op zijn vijftiende studeerde hij rechten in Leiden. Hij groeide op in een tijd waarin de jonge Republiek der Nederlanden zich moest zien te handhaven tussen oorlog, geloofsstrijd en politieke machtsstrijd. In die wereld vond Hugo zijn weg als jurist, schrijver en denker.

Hij werkte nauw samen met Johan van Oldenbarnevelt en verdedigde het idee dat mensen met verschillende overtuigingen naast elkaar moesten kunnen leven. Dat klonk redelijk. Maar redelijkheid is niet altijd wat de macht wil horen. Toen prins Maurits een andere koers koos en de tegenstellingen in het land op de spits dreven, werd Hugo het slachtoffer van een politieke strijd die groter was dan hijzelf. In 1619 werd hij veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf en opgesloten in Slot Loevestein.

Twee jaar later ontsnapte hij in een boekenkist, gevuld met boeken die zijn vrouw Maria had geregeld. Het was haar plan, haar moed, haar overtuiging dat vrijheid de prijs waard was. Hugo vluchtte naar Frankrijk, waar hij bleef schrijven over recht, vrijheid en vrede tot aan zijn dood in 1645. Ver van huis, maar nooit ver van zijn ideeën.

Met zijn werk legde Hugo de Groot de basis voor het moderne internationaal recht. Zijn bekendste werk, De iure belli ac pacis uit 1625, beschrijft regels voor oorlog en vrede. Het idee dat zelfs gewapend conflict aan wetten en afspraken gebonden is, was in zijn tijd revolutionair. Eeuwenlang werd het gebruikt door juristen en bestuurders door heel Europa. De echo's ervan klinken nog altijd door in hoe we vandaag denken over mensenrechten en internationale samenwerking.

Maar Hugo's nalatenschap gaat verder dan juridische teksten. Hij pleitte voor vrijheid van denken, meningsuiting en verdraagzaamheid. Hij geloofde dat verschillen tussen mensen niet met geweld, maar met woorden en dialoog moesten worden opgelost. Die overtuiging bracht hem in conflict met de machthebbers van zijn tijd. Het kostte hem zijn vrijheid, zijn vaderland en uiteindelijk zijn thuis.

Toch bleef hij schrijven. Toch bleef hij denken. En vier eeuwen later vormen zijn ideeën nog altijd een fundament onder democratische samenlevingen wereldwijd. Hugo de Groot wordt vaak herinnerd om zijn ontsnapping uit een boekenkist. Zijn werkelijke nalatenschap zit in de ideeën die hij daarna bleef verdedigen.

Fons van Rongen, schrijver en producent: "Toen we in 2025 begonnen aan de nieuwe versie van Hugo de Groot, lazen we ons eigen materiaal met andere ogen. Niet alleen omdat we vijf jaar ouder zijn, maar omdat we andere makers zijn geworden na Checkpoint Charlie en Eiffel We lazen met meer kennis, meer ervaring, maar ook met alle wankele vrijheden in onze huidige maatschappij in onze gedachten. Hugo voelde opeens dichterbij dan ooit.

We gooiden materiaal weg. Vonden ruimte om personages meer achtergrondverhaal te geven. Schreven nieuwe songs, en nieuwe vertelvorm. En de voorstelling heeft twee aktes. Het voelt niet als een herneming. Het voelt als een nieuwe voorstelling."

Helmer Kant, componist: "In 2020 begon ik aan een intensief onderzoek: hoe klinkt een musical in mijn eigen muzikale taal? Vanuit mijn achtergrond in de popmuziek zocht ik hoe ik een meer theatrale vorm kon vinden. Maar gaandeweg ontdekten we dat juist die popsound, met zijn energie en eigentijdse karakter, perfect aansloot bij het verhaal van Hugo de Groot. Hugo schuurt, wringt en zoekt zijn weg. Die spanning hoor je terug in de muziek.

Voor de nieuwe productie wil ik deze muzikale wereld verder verdiepen. Met nieuwe nummers die de balans tussen vertelling en beleving verfijnen. Muziek die zowel verhalend als doorvoeld is. Hugo de Groot als een levende, actuele musical die de brug slaat tussen geschiedenis en hedendaagse popmuziek."

Fons: "Het bijzondere is dat we allebei hetzelfde voelden. We herontdekten ons eigen materiaal. De ruimte krijgen om dat als makers te kunnen doen is bijzonder in Nederland."

"Hugo de Groot was zijn tijd ver vooruit. De thema's waar hij zich mee bezighield, zijn thema's waar we vandaag de dag nog altijd mee worstelen. Vrijheid, tolerantie, het recht om te zeggen wat je denkt. Door zijn verhaal te vertellen hopen we het belang van de rechtsstaat te bekrachtigen, maar vooral mensen te raken.

Hugo pleit voor tolerantie en blijven luisteren naar de ander. Dat is een idee waar ons land groot mee is geworden, maar dat staat al sinds het bestaat onder druk. Oorlogsrecht, geloofsvrijheid, vrouwenrechten. Het zijn geen abstracte begrippen uit een ver verleden. Ze zijn actueler dan ooit.

In deze voorstelling maken we ook ruimte voor de vrouwen die zijn leven tekenden. Maria, zijn vrouw, wordt vaak gezien als 'de vrouw van'. Maar zij was veel meer dan dat. Zij bedacht het plan van de boekenkist. Zij was zijn sparringpartner. En Elsje, de dienstmeid, is de spiegel van Hugo. Zij vertegenwoordigt het volk en stelt de vragen die hij zichzelf niet altijd durft te stellen. Door hen een volwaardige plek te geven in dit verhaal rekenen we af met een vooroordeel: ook vrouwen hebben geschiedenis geschreven.

Naast al dat grote wil ik ook de mens Hugo laten zien. Een man die worstelt met de balans tussen zijn roeping en zijn gezin. Dat herkennen mensen. Dat raakt mensen. Want dit is geen geschiedenisles. Dit is nu."